Een licht verstandelijke beperking
Wat is een licht verstandelijke beperking?
Er is geen eenduidige of eenvoudige definitie van een (licht) verstandelijke beperking.
Maar dat het niet altijd makkelijk is om verstandelijk beperkt te zijn of ermee om te gaan is wel duidelijk.
Hieronder leg ik er wat meer over uit en geef ik je wat praktische tips.
Wil je meer weten hoe je hiermee om kunt gaan, dan ben je bij mij van harte welkom.
Niet alleen het intelligentie niveau bepaalt of iemand licht verstandelijk gehandicapt is.
In Nederland hanteert men een brede intelligentienorm bij de bepaling van een licht verstandelijke beperking, namelijk een iq tussen 50 en 85, maar ook naar vaardigheden.
Er zijn iets meer dan een miljoen mensen in Nederland met dit niveau.
Daarnaast kijkt men naar hoe iemand zich redt in het dagelijks leven, oftewel, het aanpassend (adaptief) vermogen. Denk aan sociale en praktische vaardigheden.
Welke ondersteuning is nodig om bepaalde vaardigheden aan te leren?
Dit adaptieve vermogen geeft mede aan of er sprake is van een licht verstandelijke beperking.
En wist je dat iemand die leeft in grote stress, of een trauma heeft doorgemaakt ook tijdelijk kan functioneren op een licht verstandelijk beperkt niveau?
Het zegt niets over iemands waarde of mogelijkheden, maar wel iets over de ondersteuning die nodig is om goed tot bloei te komen.
"We praten soms langs elkaar heen.
Onze denksnelheid verschilt.
Hoe komen we in het midden uit?"
Anita (38) op het aanmeldformulier
Een verstandelijke beperking
herkennen
Een stap naar begrip en verbinding
(licht) verstandelijke beperking
Een lvb is meestal niet zichtbaar aan de buitenkant.
Gesprekken lijken vaak gewoon, maar onder de oppervlakte kost het denken, plannen en begrijpen veel energie.
Tijdige herkenning voorkomt overvraging en helpt mensen tot bloei te komen.
Vroegsignalering
Vroeg herkennen voorkomt overvraging en zwaardere zorg later.
Wanneer je lang op je tenen moet lopen om mee te kunnen komen kost dit veel.
Faalervaringen, frustratie, een negatief zelfbeeld en gedragsproblemen kunnen daar het gevolg van zijn.
Door een licht verstandelijke beperking vroeg te herkennen kan passende ondersteuning snel mogelijk maken.
Heldere communicatie en visuele ondersteuning maken direct verschil.
Denken & Leren
Mensen met een lvb verwerken informatie trager en missen soms de kern van wat gezegd wordt.
Ze hebben moeite met concentratie en schoolse vaardigheden, waardoor frustratie en faalervaringen kunnen ontstaan.
Visuele ondersteuning helpt.
Tijdelijk
In uitzonderlijke gevallen kan iemand tijdelijk functioneren op een beneden gemiddeld intelligentieniveau.
Stress, trauma of te weinig stimulans kunnen het denkvermogen tijdelijk verlagen.
Rust, structuur en passende begeleiding helpen het niveau herstellen.
Communicatie
Een lvb is vaak onzichtbaar in een alledaags gesprek.
Iemand zegt ‘ja’ uit beleefdheid, maar begrijpt de opdracht niet.
Moeite met lange zinnen, abstractie, sarcasme en dubbele ontkenningen zijn lastig te volgen.
Dat kan leiden tot stil of juist boos gedrag en niet uit onwil, maar uit onmacht.
Sociaal en praktisch
Sociale situaties zijn complex: emoties herkennen, regels begrijpen, conflicten oplossen en impulsen remmen kosten veel energie.
Dagelijkse taken vragen veel inspanning. Plannen, geldzaken of reizen kunnen overweldigend zijn.
Met duidelijke uitleg en herhaling groeit het zelfvertrouwen en de zelfstandigheid.
Wat als je zelf verstandelijk beperkt bent?
Leven met een verstandelijke beperking kan betekenen dat je vaker tegen obstakels aanloopt. Dingen die voor anderen vanzelfsprekend zijn kunnen veel energie kosten.
Toch zijn er ook sterke kanten: veel mensen met een verstandelijke beperking zijn trouw, eerlijk en gevoelig voor sfeer.
Met de juiste begeleiding kun je je talenten inzetten en je eigen weg vinden.
Het helpt om duidelijkheid te vragen, taken in kleine stappen te verdelen en steun te zoeken bij mensen die je begrijpen.
Signalen bij kinderen
Een lvb valt vaak pas op vanaf 6 jaar, wanneer schoolse vaardigheden belangrijk worden.
Let op signalen zoals:
-
achterstand in lezen, schrijven of rekenen
-
moeite met spelregels en sociale omgang
-
snel afgeleid, trage verwerking
-
opdrachten niet begrijpen of verkeerd uitvoeren
Omgaan met een kind met een verstandelijke beperking
Als ouder of verzorger kan het soms lastig zijn om te weten hoe je je kind het beste ondersteunt.
-
Structuur, voorspelbaarheid en duidelijke communicatie zijn onmisbaar.
-
Kinderen met een verstandelijke beperking hebben baat bij kleine stappen, herhaling en positieve bevestiging.
-
Daarnaast is het goed om te kijken naar wat wél lukt en waar je kind plezier in heeft.
-
Door te focussen op talenten en interesses groeit het zelfvertrouwen, ook van jou zelf.
-
Het helpt om samen te werken met school en hulpverleners, zodat je kind in alle omgevingen dezelfde steun en duidelijkheid ervaart.
Ik heb veel ervaring in het begeleiden van ouders in deze situatie en
kan je adviseren en in de goede richting wijzen.
Signalen bij jongeren en volwassenen
Wanneer je ouder wordt valt vaak de ondersteuning van ouders weg en wordt er meer zelfstandigheid van je verwacht.
Bij jongeren en volwassenen zie je dat zij dan vastlopen in dagelijkse zaken. Een aantal signalen kunnen duiden op een (licht) verstandelijke beperking:
-
het letterlijk nemen van taal
-
kleine opdrachten kunnen uitvoeren, maar niet meerdere tegelijk
-
gebrekkige emotieregulatie (waaronder 'primaire reacties', boos worden terwijl je iets niet begrijpt)
-
lange termijngevolgen niet kunnen overzien
-
afspraken niet nakomen (door moeite met tijd, planning of begrip)
-
stil, passief of juist verbaal agressief reageren
-
financiële problemen of moeite met administratie
-
moeite met tijd en klok kijken
-
taal kopiëren, maar niet echt begrijpen
-
minder makkelijk kunnen leren
-
kleiner sociaal netwerk
-
beïnvloedbaar, sneller slachtoffer van misbruik of criminaliteit
-
moeilijke situaties uit de weg gaan (vermijdende coping)
Een paar handige tips
Check het begrip
"Kun je me teruggeven wat ik net heb uitgelegd?" (vermijd de zin "Begrijp je het?", want 'ja' zeggen kan een gewoonte zijn, terwijl het niet wordt begrepen)
Praat met rust
Gebruik korte zinnen, geef 1 boodschap per keer en praat net iets langzamer dan je gewend bent.
Werk met dagankers
Koppel afspraken aan vaste momenten (direct na de lunch) in plaats van kloktijden.
Schrijf het samen op
Maak afspraken visueel, gebruik pictogrammen of maak samen een eenvoudig stappenplan.
.jpg)
Mijn broer ziet de wereld anders.
Puur en op zijn eigen manier.
Het is zoals hij hier schildert.
Mijn broer vaart zijn eigen koers
Geschilderd door mijn broer Sander (48)
Verschillend intelligentieniveau in de relatie
Uitdagingen
In een relatie kan een verstandelijke beperking invloed hebben op communicatie, verdelen van verantwoordelijkheden, maar ook op het goed begrijpen van elkaar.
Het kan betekenen dat jij soms meer regelt of dat je partner behoefte heeft aan extra duidelijkheid.
Andersom kan het ook frustrerend zijn wanneer jouw partner sneller denkt of besluiten kan nemen dan jij dat kan.
Het is goed om te blijven praten over verwachtingen en gevoelens.
Wanneer je elkaar kunt accepteren zoals je bent en er liefde en plezier is, kun je een fijne en stabiele relatie onderhouden in diepe verbinding met elkaar.